Gdy duża porcja szybko powoduje sytość, zwiększaj nie jej objętość, lecz gęstość odżywczą. Do posiłków dodawaj niewielkie ilości zdrowych tłuszczów, produktów mlecznych, orzechów, nasion i awokado. Dzięki temu dziecko lub osoba z niskim apetytem może dostarczyć więcej energii bez zmuszania się do jedzenia większej porcji.

Jak zwiększyć kaloryczność posiłków bez powiększania porcji?

Najprościej wzbogacać dania składnikami, które dostarczają dużo energii w małej objętości. Szczególnie przydatne są tłuszcze, ponieważ 1 g tłuszczu dostarcza 9 kcal. Łyżeczka oliwy, oleju rzepakowego lub lnianego dodana do zupy, kaszy czy warzyw może podnieść kaloryczność posiłku bez wyraźnej zmiany jego wielkości.

Nie chodzi jednak o „tuczenie” słodyczami, słonymi przekąskami ani fast foodami. Takie produkty dostarczają głównie cukru, soli i tłuszczów nasyconych, a niewiele witamin, składników mineralnych czy białka. Lepszym celem jest wyższa gęstość odżywcza, czyli więcej wartościowych składników w niewielkiej porcji.

Do codziennych dań możesz dodawać:

  • Oleje roślinne – oliwę z oliwek, olej rzepakowy lub lniany, najlepiej dodawane do gotowej potrawy.
  • Orzechy i masła orzechowe – masło orzechowe, pastę migdałową, tahini lub zmielone orzechy.
  • Pestki i nasiona – pestki dyni i słonecznika, sezam, siemię lniane czy nasiona chia.
  • Produkty mleczne – jogurt grecki, pełnotłusty twaróg, sery, śmietanę lub mleko o wyższej zawartości tłuszczu.
  • Inne dodatki – awokado, jajko, pesto, suszone owoce, banana lub tłuste ryby, takie jak łosoś.

Dobieraj dodatki do wieku, alergii i tolerancji pokarmowej. Orzechy oraz pestki dla małych dzieci podawaj w postaci zmielonej lub jako gładką pastę, ponieważ całe mogą stwarzać ryzyko zadławienia.

Przydatna jest krótka lista „dopalaczy”, które można dodać do gotowego dania:

  • Łyżeczka oliwy do zupy, sosu, puree ziemniaczanego lub warzyw.
  • Łyżka masła orzechowego do owsianki, koktajlu albo budyniu.
  • Łyżka startego sera do makaronu, zapiekanki lub zupy krem.
  • Zmielone nasiona lub pestki do koktajlu, jogurtu i kaszki.
  • Awokado do kanapki, pasty jajecznej albo koktajlu.

Jak zmienić codzienne dania?

Najłatwiej zacząć od potraw, które już pojawiają się w jadłospisie. Nie trzeba od razu tworzyć nowych przepisów. Wystarczy zamienić wodę na mleko lub niesłodzony napój roślinny, dodać tłuszcz do gotowego dania albo wzbogacić kanapkę o ser, jajko i pastę.

Danie bazowe Sposób na podbicie kalorii Efekt
Owsianka na wodzie z owocami Ugotuj ją na mleku lub napoju roślinnym, dodaj banana, masło orzechowe i zmielone nasiona Bardziej kremowa, odżywcza i energetyczna porcja bez dużego zwiększania objętości
Jogurt naturalny z truskawkami Zmiksuj jogurt grecki z bananem, masłem orzechowym lub pistacjami Koktajl łatwiejszy do spożycia niż duża miska owoców z dodatkami
Kanapka z szynką i pomidorem Posmaruj pieczywo masłem, hummusem, awokado albo pesto i dodaj ser Więcej tłuszczu i białka w podobnej objętości
Zupa pomidorowa z ryżem Zblenduj ją na krem, dodaj oliwę, kuskus, ser lub pestki słonecznika Gęstsza odżywczo zupa o łatwej do zjedzenia konsystencji
Naleśniki z twarogiem Dodaj do ciasta dodatkowe żółtko, a do nadzienia jogurt grecki, orzechy lub suszone owoce Więcej energii i białka w daniu, które zwykle jest dobrze akceptowane przez dzieci

Jak konsystencja pomaga zjeść więcej?

Duża ilość surowych warzyw, owoców lub produktów pełnoziarnistych może szybko wywołać sytość. Błonnik wiąże wodę i zwiększa objętość treści pokarmowej, dlatego jego nadmiar może utrudniać zjedzenie kolejnego posiłku. Nie oznacza to rezygnacji z błonnika, lecz dopasowanie jego ilości i formy do apetytu oraz wieku.

U dzieci z niską masą ciała można czasem zastąpić część produktów bardzo bogatobłonnikowych ich mniej objętościową wersją, na przykład pieczywo razowe pieczywem graham, płatki górskie błyskawicznymi, a makaron pełnoziarnisty jasnym. Warzywa i owoce można obrać, ugotować, przetrzeć lub zmiksować.

Pomocne są zwłaszcza następujące rozwiązania:

  • Zupy krem – łatwo wzbogacisz je oliwą, śmietaną, serem, drobnym makaronem albo zmielonymi pestkami.
  • Koktajle – połącz mleko lub jogurt z bananem, owocami, masłem orzechowym i zmielonym siemieniem lnianym.
  • Budynie i kaszki – dodaj do nich twaróg, jogurt grecki, pastę orzechową, wiórki kokosowe lub suszone owoce.
  • Pasty kanapkowe – przygotuj je z awokado, jajka, tłustego twarogu, hummusu albo tuńczyka.
  • Rozdrobnione dodatki – orzechy, pestki i nasiona zmiel przed dodaniem do potrawy, aby nie zwiększały nadmiernie objętości.

Jeśli dziecko nie chce jeść większych porcji, nie zmuszaj go do kończenia talerza. Spokojna atmosfera i regularne pory posiłków zwykle sprawdzają się lepiej niż namawianie. Można zwiększyć liczbę mniejszych posiłków, zamiast podawać jedną dużą porcję.

Kiedy potrzebna jest konsultacja?

Niezamierzona, gwałtowna utrata masy ciała, długotrwały brak apetytu, trudności z przełykaniem, wymioty, biegunki lub brak przyrostu masy ciała wymagają konsultacji z lekarzem. U dziecka tempo wzrastania ocenia się między innymi na podstawie siatek centylowych, a nie pojedynczego pomiaru masy ciała.

Jeśli zwykłe wzbogacanie posiłków nie przynosi efektu albo jedzenie większej ilości jest niemożliwe, lekarz lub dietetyk może rozważyć żywność specjalnego przeznaczenia medycznego (FSMP). Ma ona wysoką kaloryczność w małej objętości, ale powinna być stosowana po dobraniu preparatu do stanu zdrowia.

Najlepszy początek to jedna zmiana przy każdym posiłku – oliwa do zupy, pasta orzechowa do owsianki, ser do makaronu albo jogurt grecki zamiast naturalnego. Tak zwiększysz wartość energetyczną jadłospisu bez presji na większe porcje i bez opierania diety na pustych kaloriach.


Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. W przypadku niezamierzonej utraty masy ciała, problemów z karmieniem lub chorób przewlekłych skonsultuj sposób żywienia z lekarzem lub dietetykiem.